Test „gąbką” na raka przełyku: NHS rozważa szersze stosowanie

Brytyjski instytut NICE zaproponował w projekcie wytycznych, by osobom z uporczywą i uciążliwą zgagą częściej oferować szybki test z użyciem połykanej „gąbki”. Badanie pozwala wykryć zmiany w przełyku, które mogą zwiększać ryzyko raka, i można je wykonać w gabinecie lekarza rodzinnego w ciągu kilku minut.
Na czym polega test
Pacjent połyka niewielką rozpuszczalną kapsułkę przymocowaną do nitki. Gdy kapsułka trafi do żołądka, uwalnia maleńką gąbkę. Lekarz delikatnie wyciąga ją przez usta, a gąbka zbiera po drodze komórki z wyściółki przełyku. Następnie trafiają one do analizy laboratoryjnej.
To mniej inwazyjna metoda niż gastroskopia wykonywana w szpitalu, podczas której do wnętrza ciała wprowadza się cienką rurkę z kamerą. Test w niektórych miejscach Anglii jest już dostępny, a nowe wytyczne mogłyby sprawić, że będzie oferowany w całym kraju.
Dlaczego chodzi o przełyk Barretta
Przewlekła zgaga i refluks mogą towarzyszyć przełykowi Barretta. To stan, w którym komórki wyściółki przełyku zaczynają się zmieniać, a z czasem rośnie ryzyko raka. Szacuje się, że dotyczy on od jednej do dwóch osób na stu dorosłych. U większości nie dochodzi do rozwoju nowotworu, ale zapotrzebowanie na endoskopie w brytyjskiej służbie zdrowia (NHS) jest duże, więc część chorych nie jest kontrolowana tak często, jak zaleca się to w standardach.
Szef NICE, prof. Jonathan Benger, ocenia, że test jest szybkim i mniej inwazyjnym sposobem wykrywania niepokojących zmian oraz wskazywania osób, które powinny przejść dalsze badania i leczenie. Prof. Peter Johnson z NHS England podkreśla, że z testu w ramach programów pilotażowych skorzystały już tysiące pacjentów, a łatwiejsza kontrola może odciążyć system i pomóc wykrywać nowotwory wcześniej.
NICE zastrzega jednak, że żadne badanie diagnostyczne, także endoskopia, nie wykrywa wszystkich przypadków. Osoby z prawidłowym wynikiem testu „gąbką” nadal powinny pozostawać pod długoterminową obserwacją. Ostateczne zalecenia mają zostać opublikowane w nowym roku.
Skąd bierze się refluks
Refluks objawia się zgagą, czyli pieczeniem za mostkiem, oraz nieprzyjemnym kwaśnym smakiem w ustach. Wywołuje go kwas żołądkowy cofający się do przełyku. Z czasem może on uszkadzać wyściółkę przełyku.
Jedną z przyczyn bywa osłabiony zwieracz na styku przełyku z żołądkiem, który przepuszcza treść żołądkową w niewłaściwym kierunku. Ryzyko zwiększają:
- nadwaga,
- palenie papierosów,
- picie alkoholu.
Co to oznacza dla Polski
Wytyczne NICE dotyczą wyłącznie publicznej służby zdrowia w Anglii i na razie mają status projektu, więc nie zmieniają zasad w Polsce ani w innych krajach UE. Nie wiadomo też z tego materiału, czy podobny test jest dostępny w polskich placówkach. Warto jednak pamiętać o samej zasadzie: uporczywa zgaga nie powinna być bagatelizowana.
Jeśli objawy refluksu utrzymują się długo lub nasilają się, najlepiej omówić je z lekarzem rodzinnym, który zdecyduje o ewentualnej diagnostyce, w tym o gastroskopii. Ograniczenie palenia i alkoholu oraz redukcja nadwagi mogą zmniejszać ryzyko refluksu.
Źródło: BBC News – „Cancer ‘sponge’ tests could be offered to more people with bad indigestion”






