Nowa metoda obrazowania pokazuje, gdzie w tkankach działają komórki odporności

Naukowcy z Boston Children’s Hospital opracowali technikę BCR-MERFISH, która pozwala zobaczyć, gdzie w tkance znajdują się różne grupy komórek produkujących przeciwciała. To dotąd niedostępny wgląd w organizację układu odpornościowego, który w przyszłości może pomóc w badaniach nad chorobami zapalnymi jelit, autoimmunologicznymi, infekcjami i nowotworami. Wyniki opisano w czasopiśmie „Nature Methods”.
Komórki podobne z wyglądu, różne w działaniu
Komórki plazmatyczne to komórki odpornościowe wytwarzające przeciwciała, czyli białka pomagające organizmowi rozpoznawać zagrożenia i z nimi walczyć. Pod mikroskopem dwie takie komórki mogą wyglądać niemal identycznie, a mimo to produkować przeciwciała rozpoznające zupełnie inne cele. Dotychczasowe metody obrazowania potrafiły określić typ i stan komórki, ale nie pozwalały łatwo odróżnić tych istotnych różnic między komórkami plazmatycznymi.
BCR-MERFISH rozwija technikę MERFISH, która za pomocą mikroskopii mierzy RNA i pokazuje, które geny są aktywne w komórkach. Evan Yang, były doktorant w laboratorium kierowanym przez Jeffreya R. Moffitta i główny autor pracy, zmodyfikował ją tak, by grupować komórki plazmatyczne na podstawie wybranych cech genów receptorów przeciwciał. Jednocześnie metoda mierzy aktywność genów w komórkach otaczających. Jak podkreśla Moffitt, wcześniej próbowano już umieszczać takie informacje w przestrzeni, ale nowa metoda znacząco zwiększa rozdzielczość.
Test na jelicie myszy
Aby pokazać możliwości metody, badacze przeanalizowali jelito cienkie myszy. W dwóch długich fragmentach tkanki zobrazowali ponad 300 tysięcy komórek i wyróżnili 434 odrębne grupy komórek plazmatycznych, wydzielone na podstawie użycia genów receptorów przeciwciał.
Mapy pokazały coś nieoczekiwanego: niektóre grupy tworzyły skupiska w określonych miejscach jelita, zamiast rozkładać się równomiernie. „Wcale nie spodziewaliśmy się tych skupisk” – powiedział Moffitt. Nie wiadomo jeszcze, co je powoduje ani co oznaczają dla pracy układu odpornościowego.
Zespół porównał też myszy z typową mikrobiotą jelitową z myszami wolnymi od drobnoustrojów. Zgodnie z oczekiwaniami u tych drugich było mniej komórek plazmatycznych, a rozpoznawalne grupy były mniej zróżnicowane.
Co to może oznaczać dla pacjentów
Połączenie „tożsamości” komórki z jej dokładnym położeniem może pomóc zrozumieć, jak komórki produkujące przeciwciała zachowują się w miejscach stanu zapalnego. W chorobach zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zmienia się struktura tkanki, a komórki plazmatyczne gromadzą się w zajętych miejscach. Badacze mieli jednak dotąd ograniczone możliwości, by rozróżniać ich grupy i sprawdzać zależności z sąsiednimi komórkami. Metoda może być przydatna także w badaniach guzów i chłoniaków z komórek B.
Zespół Moffitta analizuje już próbki biopsji od ludzi, w tym od pacjentów z chorobami zapalnymi jelit, we współpracy z klinikami.
Co to znaczy w praktyce
Na tym etapie to narzędzie badawcze, a nie test diagnostyczny ani terapia. Autorzy zaznaczają, że przełożenie wyników na realną opiekę nad pacjentami wymaga dalszych badań, a demonstracja dotyczyła myszy. Pacjenci w Polsce i innych krajach UE nie mogą więc oczekiwać zmian w diagnostyce w najbliższym czasie.
Znaczenie odkrycia jest innego rodzaju: choroby takie jak Crohn czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego dotyczą także polskich pacjentów, a lepsze zrozumienie, jak odpowiedź immunologiczna układa się w tkance, może z czasem ułatwić poszukiwanie nowych biomarkerów i terapii. Takie badania podstawowe zwykle poprzedzają praktyczne zastosowania o wiele lat.
Źródło: Medical Xpress – „New imaging technology reveals previously unseen immune cell patterns in tissue”






